Przejrzysta analiza nowelizacji ustawy – Prawo zamówień publicznych

W projekcie nowelizacji ustawy Pzp zwrócono uwagę, w kontekście przepisów dotyczących umów w sprawie zamówień publicznych, na ograniczenie zasady swobody zawierania umów sformułowanej w art. 353¹ Kodeksu cywilnego poprzez procedurę zawarcia takich umów zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku – Prawo zamówień publicznych. Ewa Wiktorowska, Prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Konsultantów Zamówień Publicznych, podkreśla, iż swoboda stron jest naruszana, a nierówność stron w umowach zawieranych na podstawie ustawy – Prawo zamówień publicznych wynika z faktu, że autorem takiej umowy jest zamawiający, zaś wykonawca, przystępując do postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, ma ograniczony wpływ na kształtowanie jej treści.

Wykonawca ma możliwość wnioskowania o zmianę postanowień umownych w drodze wyjaśnień i wniesienia propozycji zmian dokumentów przetargowych, jak również korzystania ze środków ochrony prawnej, jednak praktyka pokazuje, że nieczęsto spotyka się to z akceptacją zamawiających lub Krajowej Izby Odwoławczej. W rezultacie jednostronne formułowanie postanowień umownych przez zamawiających wpływa niekorzystnie na konkurencyjność i efektywność wydatkowania publicznych środków. Jakie zmiany w tym obszarze wprowadza nowelizacja ustawy Pzp?

Projekt nowelizacji ustawy Pzp – zasada proporcjonalności

Autorzy projektu nowelizacji ustawy Pzp zaplanowali wprowadzenie do nowego Prawa zamówień publicznych zasady współdziałania zamawiającego i wykonawcy na etapach realizacji zamówienia i zalecenia do kształtowania wzorców umownych zgodnie z zasadą proporcjonalności. Twórcy koncepcji nowelizacji ustawy Pzp podkreślają, że realizacja umowy zawartej między zamawiającym a wykonawcą w wyniku przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego to jeden z kluczowych momentów udzielenia zamówienia publicznego, warunkujący powodzenie całego przedsięwzięcia. Ewa Wiktorowska dodaje, że prawidłowe wykonanie zamówienia zależy od dobrej współpracy zamawiającego z wykonawcą. Autorzy projektu nowelizacji ustawy Pzp wprost regulują tę kwestię w przepisach, proponując wprowadzenie obowiązku współdziałania zamawiającego i wykonawcy w celu prawidłowej realizacji zamówienia. Obowiązek ten obligować ma strony do współpracy, co w zamyśle twórców nowelizacji ustawy Pzp umożliwi uzyskanie praktycznych korzyści na etapie realizacji zamówienia.

Katalog klauzul abuzywnych na gruncie projektu nowelizacji ustawy Pzp

Zadaniem Ewy Wiktorowskiej, zasada proporcjonalności ma zagwarantować wprowadzenie do nowego Prawa zamówień publicznych tzw. katalogu klauzul abuzywnych, które mają wskazywać, jakie postanowienia umowne są zakazane. Katalog klauzul abuzywnych będzie miał charakter otwarty, co oznacza możliwość uzupełniania go na podstawie praktyki i orzecznictwa.

Abuzywne postanowienia kształtują prawa i obowiązki stron umowy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Ponadto, taki układ praw i obowiązków powoduje rażące naruszenie interesów jednej ze stron. Ewa Wiktorowska dodaje, że z katalogiem klauzul abuzywnych mamy do czynienia również w umowach zawieranych między podmiotami profesjonalnymi (przedsiębiorcami) a podmiotami nieprofesjonalnymi (konsumentami). Zgodnie z treścią art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego, postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.

Nowy katalog klauzul abuzywnych – niedozwolone postanowienia umowne w projekcie nowelizacji ustawy Pzp

Autorzy nowelizacji ustawy Pzp proponują, by w katalogu klauzul abuzywnych znalazły się m.in. następujące niedozwolone postanowienia umowne:

  • Nakładanie kar umownych za opóźnienie, jeśli opóźnienie wynika z winy zamawiającego,
  • Postanowienie wprowadzające nieproporcjonalnie wysokie kary umowne w stosunku do wartości przedmiotu zamówienia,
  • Postanowienie przewidujące odpowiedzialność wykonawcy za wykonanie świadczeń, które nie były możliwe do przewidzenia,
  • Postanowienie polegające na przyznaniu zamawiającemu uprawnienia do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia.

Nowelizacja ustawy Pzp i jej znaczenie dla rynku zamówień publicznych

Wymienione wyżej postanowienia umowy rażąco naruszają interesy jednej ze stron i są niezgodnie z zasadą proporcjonalności. W wyniku nowelizacji ustawy Pzp, jednostronny podział ryzyk związanych z realizacją umowy będzie niezgodny z nowymi przepisami. Ewa Wiktorowska podkreśla, że planowane zmiany Prawa zamówień publicznych mają ogromne znaczenie dla rynku zamówień publicznych i realizacji celu, jakim jest zwiększenie efektywności zamówień publicznych i zachęcenie wykonawców do uczestnictwa w tym rynku.

Analiza najtrudniejszych  zagadnień związanych ze stosowaniem ustawy Prawo zamówień publicznych

Zachęcamy Państwa do udziału w XV Konferencji Zamówień Publicznych, która odbędzie się 23 maja 2019 roku w Warszawie. Tematem przewodnim wydarzenia jest nowa wizja zamówień publicznych i przełom w elektronizacji w 2019 roku. Prelegenci przedstawią zmiany prawne i punkty sporne w postępowaniach o zamówienie publiczne, a także zaprezentują analizę najtrudniejszych problemów związanych ze stosowaniem ustawy Pzp. Uczestnicy wydarzenia dowiedzą się, jak wywiązać się z nowych obowiązków nałożonych przepisami o e-fakturowaniu, ustawą o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych i ustawą o pracowniczych planach kapitałowych.